Παιδί και αυτοπεποίθηση: 6 βήματα για να μεγαλώσω το παιδί μου με αυτοπεποίθηση

«Ο Θεός δεν μπορεί να είναι πανταχού παρών, γι αυτό έπλασε τις μητέρες»

R. Kipling

Η οικογένεια – πρωταρχικός παράγοντας στην ανάπτυξη – συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός παιδιού, υφαίνει τις συμπεριφορές του και επηρεάζει τη ζωή του. Όλες οι σύγχρονες ψυχολογικές θεωρίες υποστηρίζουν ότι η οικογένεια κατέχει μορφοποιό δύναμη και το οικογενειακό περιβάλλον καθορίζει και διαμορφώνει την προσωπικότητα του παιδιού.

Έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά με συναισθηματική σταθερότητα, ενισχυμένο αυτοσυναίσθημα και πνεύμα δημιουργικότητας και συνεργασίας, έχουν γονείς που συνδυάζουν τη στοργή και την αυτονομία, εκφράζουν ελεύθερα την αγάπη τους, αναγνωρίζουν τα δικαιώματα του παιδιού και σέβονται την ατομικότητα και τις προτιμήσεις του.

Το δικό σου παιδί, αυτό το θαύμα, μέσα από το αγνό του χαμόγελο, την ζεστή του αγκαλιά, το γλυκό φιλί του σε διδάσκει τι είναι η ζωή. Γι αυτό:

✅ Δίδαξέ στο παιδί σου να μάθει να ονειρεύεται με τα μάτια ανοιχτά. Να μάθει να βλέπει την ομορφιά, την αρμονία στη φύση.

✅ Να θυμάσαι πάντα πως το παιδί σου είναι θαυμάσιος μιμητής. Δώσε του κάτι όμορφο να ακολουθήσει. Ο καλύτερος τρόπος να μυήσεις το παιδί σου στην ειλικρίνεια και την υπευθυνότητα είναι να είσαι εσύ ειλικρινές και υπεύθυνο άτομο.

✅ Να ενθαρρύνεις το παιδί σου να εξελίξει τα δυνατά του σημεία. Θα μεγαλουργήσει. Να επιβραβεύεις όχι μόνο τις επιτυχίες, αλλά και την κάθε του προσπάθεια, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.

✅ Δίδαξέ του να αγωνίζεται. Να δίνει τις δικές του μάχες στη ζωή, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Είναι μια από τις πιο δύσκολες δεξιότητες.

✅Να μην ξεχνάς ποτέ: το καλύτερο πράγμα που ξοδεύεις μαζί του είναι ο χρόνος σου.

✅ Μην ανησυχείς όταν πιστεύεις πως δεν σε ακούει. Να ξέρεις ότι παρακολουθεί τα πάντα. Σίγουρα κάποια στιγμή θα σου πει:
«Όταν εσύ νόμιζες ότι εγώ δεν έβλεπα, είδα ότι νοιαζόσουν και ήθελα να είμαι όλα όσα θα μπορούσα να είμαι. Πήρα τα μαθήματα ζωής για να είμαι ένας καλός και παραγωγικός άνθρωπος σαν μεγαλώσω. Όταν εσύ νόμιζες ότι εγώ δεν έβλεπα, σε κοίταξα και ήθελα να σου πω: ‘’Ευχαριστώ για όλα τα πράγματα που είδα και έμαθα, όταν εσύ νόμιζες ότι εγώ δεν έβλεπα’’».

Μεγαλώνοντας το παιδί σου, καθώς το βλέπεις να εξελίσσεται μέσα στο χρόνο, εξελίσσεις τον εαυτό σου. Μέσα από την αγάπη σου – αγάπη άνευ όρων – το παιδί σου, θα διατηρήσει την αυθεντικότητά του και θα χτίσει τη συναισθηματική του ζωή. Μέσα από την αγάπη σου θα γνωρίσει την ομορφιά, την καλοσύνη και την ανθρωπιά. Έτσι θα μπορέσει να εκτιμήσει τις αληθινές αξίες της ζωής και θα αγαπήσει τον άνθρωπο.

Η Emma Goldman είπε: «Κανείς δεν έχει συνειδητοποιήσει τον πλούτο, την καλοσύνη και την γενναιοδωρία που κρύβονται στην ψυχή ενός παιδιού. Η προσπάθειά της εκπαίδευσης θα ξεκλειδώσει αυτόν το θησαυρό».

«Με κάθε παιδί που γεννιέται ο κόσμος όλος ξαναρχίζει»

Αφιερωμένο στους γονείς και τα παιδιά.

Δρ Βάσω Σίδη,
παιδίατρος ογκολόγος,
σύμβουλος ψυχικής υγείας

Χρυσός Σεπτέμβρης – Μιλάμε για τον καρκίνο στα παιδιά

Ο Σεπτέμβριος έχει διεθνώς καθιερωθεί ως μήνας ενημέρωσης / επαγρύπνησης και κυρίως ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας. Είναι μήνας ευαισθητοποίησης για τα πάσχοντα παιδιά και τις οικογένειές τους.

Σήμερα τόσο οι κλασσικές όσο και οι καινοτόμες θεραπείες, σε συνδυασμό με τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των λειτουργών υγείας – ιατρών, νοσηλευτών και της υπόλοιπης ομάδος –  οδηγούν στην αποτελεσματική θεραπεία την πλειονότητα των περιστατικών. Εντούτοις η διάγνωση της ασθένειας ανατρέπει τη ζωή του παιδιού και της οικογένειας και τους οδηγεί σε δύσβατους δρόμους.

O καρκίνος είναι ένας κεραυνός εν αιθρία που ανατρέπει τη ζωή του παιδιού και της οικογένειας, κάνει ότι μπορεί για να βάψει γκρίζα τα όνειρα, όμως δεν τα καταφέρνει. Τα παιδιά, παρά τις δυσκολίες,  δεν σταματούν να μεγαλώνουν, να εξελίσσονται και να ονειρεύονται. Τα παιδιά που θεραπεύτηκαν ή θεραπεύονται αποτελούν μια ομάδα με ισχυρή φωνή και απαιτήσεις. Αγωνίζονται αποδεικνύοντας ότι θέλουν και μπορούν.  

Σκοπός της θεραπείας του καρκίνου της παιδικής ηλικίας δεν είναι μόνο η ίαση, αλλά και η διατήρηση της ποιότητας ζωής, η ψυχολογική και ψυχοκοινωνική ευεξία των νεαρών ασθενών. Ποιότητα ζωής κατά τον Gerson (1979) είναι ο βαθμός στον οποίο το άτομο καταφέρνει να ικανοποιήσει τις ανάγκες του.

Η ανοικτή επικοινωνία, η κατάλληλη ενημέρωση, η ανεκτική στάση απέναντι στις αντιδράσεις παιδιού και οικογένειας στις δύσκολες στιγμές, η ανταπόκριση στις ανάγκες και η ενθάρρυνση για συνέχιση φυσιολογικής ζωής, αποτελούν τις βασικές αρχές της ψυχολογικής παρέμβασης.
Η ανάπτυξη εμπιστοσύνης μέσω του σεβασμού και της ειλικρινούς και έντιμης επικοινωνίας υπήρξε η σημαντικότερη παράμετρος, όχι μόνο στη συμμόρφωση στη θεραπεία αλλά όσο και στο ποσοστό ίασης των πασχόντων παιδιών. 

Η ζωγραφιά αυτή δημιουργήθηκε από τα παιδιά του Παιδοογκολογικού τμήματος, Νοσοκομείο Ιπποκράτειο, Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια της νοσηλίας τους και στα πλαίσια art therapy.

Σήμερα τα 3/4 των παιδιών ιώνται, όμως η ίαση πρέπει να συνοδεύεται από καλή ποιότητα ζωής και κοινωνική επανένταξη. Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί οφείλεται στη βελτίωση της διάγνωσης και  σταδιοποίησης των ασθενών,  στην πρόοδο των χειρουργικών μεθόδων, στη σύγχρονη χημειοθεραπεία  με συνδυασμούς  φαρμάκων, στις νέες τεχνικές  ακτινοθεραπείας, στην πρόοδο της υποστηρικτικής  θεραπείας, στην αλλαγή νοοτροπίας και τη συνεργασία.
Ευχή και στόχος είναι να αυξηθούν ακόμα περισσότερο οι νικητές και να προχωράνε με θάρρος και σθένος ψυχής στη ζωή!

Για το λόγο αυτό απαιτείται επιτακτικά η περαιτέρω ευαισθητοποίηση και επιμόρφωση του γενικού ιατρού και  του παιδιάτρου ώστε να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν ύποπτα συμπτώματα και σημεία και να παραπέμψουν  το παιδί σε εξειδικευμένα κέντρα,  ώστε να τεθεί έγκαιρα η διάγνωση και να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά η νόσος.

12 Σεπτέμβρη 2021, Βάσω Σίδη
Παιδίατρος Ογκολόγος, Συγγραφέας

Παιδί και Covid-19

Απρίλιος 2020. Γλασκόβη. Περπατάω στο πάρκο για να πάρω το τρένο για το νοσοκομείο. Στη διαδρομή περνάω από μία παιδική χαρά. Τα συναισθήματα πολλά. Νιώθω θλίψη, ένα κενό και μια τεράστια προσμονή για τον καιρό που η παιδική χαρά θα ξαναγεμίσει με παιδικά γέλια.

Η πανδημία επέβαλλε πολλές αλλαγές στις ζωές όλων- ξαφνικά και απρόσμενα. Ως γιατρός, έζησα όλες τις αγωνίες συναδέλφων, συνεργατών, ασθενών, συγγενών. Την προσπάθεια που όλοι κατέβαλλαν για να ανταπεξέλθουν και να προσφέρουν ότι καλύτερο μπορούν. Ως μαμά, έζησα όλη την αγωνία των γονέων για το πως να εξηγήσουν στα παιδιά τους αυτό που συμβαίνει γύρω μας. Στην αγωνία αυτή προστέθηκε η “εκπαίδευση στο σπίτι”, η εξάρτηση από το ίντερνετ, καθώς το σχολείο ήταν κλειστό στο Lockdown, με την αποδοχή ότι όλοι προσπαθούμε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό. Δέχθηκα από τα παιδιά μου ερωτήσεις όπως «Θα αρρωστήσω και εγώ μαμά;», «Θα αρρωστήσεις εσύ μαμά ή ο μπαμπάς;», «Πότε θα τελειώσει η πανδημία»… Έχετε  ζήσει και εσείς κάτι παρόμοιο;

Τα δικά μας ερωτήματα πολλά.

  • Πως επηρεάζει η πανδημία και το Lockdown παιδί και εφήβους?
  • Τι δεδομένα υπάρχουν?
  • Πως μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για τον κορωνοϊό και την πανδημία με τρόπο κατανοητό σε εκείνα?
  • Πως μπορούμε να τα βοηθήσουμε στην πρόοδο και ανάπτυξη τους και να περιφρουρήσουμε την ψυχική τους υγεία?

Θα ξεκινήσω με μια προσωπική ιστορία. Βρισκόμαστε στις 5 Απρίλη 2020, μια μέρα μετά τέταρτα γενέθλια του David, του μικρού μου γιου. Τον βρήκαμε να φτιάχνει μια τεράστια κατασκευή με Lego. Μας είπε ότι φτιάχνει ένα κάστρο για να κρυφτεί,  καθώς μόνο έτσι θα είναι ασφαλής. Τη στιγμή εκείνη κατάλαβα ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται πολλά περισσότερα από όσα νομίζουμε. Το ίδιο και ο τετράχρονος γιος μου. Έπρεπε να βρω τον τρόπο να του εξηγήσω τι συμβαίνει με τρόπο κατανοητό σε ένα παιδί. Φυσικά δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος από μία ιστορία, ένα παραμύθι.

Έτσι, 2 μέρες μετά τα γενέθλιά του γεννήθηκαν ο μικρός λαγός Τζακ και η Δρ Μπέτη, δυο ήρωες που μιλούν στα παιδιά για τον κορωνοϊό και την πανδημία. Το βιβλίο το διέθεσα δημόσια και μέσα σε μία βδομάδα είχε πάνω από 3000 downloads. Μέσα σε 15 μέρες μεταφράστηκε σε 11 γλώσσες, κάτι το οποίο υπογραμμίζει την ανάγκη όλων για πληροφόρηση του παιδιού σε σχέση με την πανδημία. Μας λέει όμως και κάτι ακόμα: πως οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να προσφέρουν και να συνδράμουν για να βοηθήσουν ο ένας τον άλλο. Όπως όλοι οι φίλοι που έσπευσαν να μεταφράσουν το βιβλίο για να το διαβάσουν.

Τι μας λένε οι έρευνες? Το πανεπιστήμιο του Edgehill(1) έκανε μία μελέτη με σκοπό να καταλάβει ποιες είναι οι ανάγκες του παιδιού ως προς την ενημέρωση. Η έρευνα ανέδειξε τα ακόλουθα:

  • Έλλειψη ειδικής για παιδιά ενημέρωσης για την πανδημία
  • Η πηγή πληροφόρησης είναι οι γονείς τους και το σχολείο
  • Επιθυμία των παιδιών για  πληροφόρηση από τους γονείς, το σχολείο και την τηλεόραση. Ανησυχία πως η ενημέρωση που λαμβάνουν δεν αντικατοπτρίζει την αληθινή πραγματικότητα, πχ «οι γονείς μου μου λένε τη μισή αλήθεια για να μην ανησυχώ».
  • Πολλά αναπάντητα ερωτήματα

Σύμφωνα με την  ετήσια ανασκόπηση από το Children’s  Society, ενός ΜΚΟ¨

  • 9 στα 10 παιδιά αγωνιούν για τον κορωνοϊό 
  • 50% των γονέων πιστεύουν πως η πανδημία θα επηρεάσει αρνητικά την ευτυχία των παιδιών μέσα στον επόμενο χρόνο

Τι μπορούμε να κάνουμε λοιπόν? Ως πολίτες, γονείς, εκπαιδευτικοί;

Οι γονείς και το σχολείο παίζουν καταλυτικό ρόλο στη στήριξη των παιδιών σε αυτή την ευαίσθητη και ρευστή περίοδο. Οφείλουν να συνεργαστούν μεταξύ τους, καθώς και με άλλους φορείς για να προστατεύσουν και να ανταποκριθούν στις ανάγκες παιδιού και εφήβου. Πολύ θεωρητικό, όμως ουσιαστικό.  

Επιστρέφοντας στην εκπαίδευση, τα σχολεία έπρεπε να προσαρμοστούν άμεσα στις οδηγίες της κυβέρνησης και να τροποποιήσουν ή μάλλον να αλλάξουν τους παραδοσιακούς τρόπους διδασκαλίας, να δημιουργήσουν υλικό για διδασκαλία στο σπίτι και να προσπαθούν με τη βοήθεια της τεχνολογίας να διατηρήσουν την επαφή και επικοινωνία μεταξύ των παιδιών.

Ως γονείς μπορούμε να:

Βοηθήσουμε τα παιδιά να διαχειριστούν την πληροφορία που δέχονται: να προσφέρουμε χρόνο και χώρο στα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και τις ανησυχίες τους. Να προσφέρουμε την ευκαιρία να κάνουν ερωτήσεις και να μοιραστούν όσα σκέφτονται. Να ακούσουμε τα όσα μας λένε για να καταλάβουμε αυτά που τα απασχολούν.

Να έχουμε τον έλεγχο των πληροφοριών που δέχονται και να είμαστε εκεί για να επεξηγούμε

Να ενθαρρύνουμε τις ερωτήσεις και την περιέργεια τους και να απαντάμε με ειλικρίνεια.

Να μη φοβόμαστε να πούμε «Δεν Ξέρω». Σε περιόδους ρευστότητας είναι αναμενόμενο να υπάρχουν ερωτήσεις που δεν είναι δυνατό να μπορούμε να απαντήσουμε. ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΑΞΕΙ. Πολλοί από εμάς μπορεί να νιώθουμε την υποχρέωση να προσφέρουμε ασφάλεια στο παιδί μας λέγοντας «όλα θα πάνε καλά, σου το υπόσχομαι», ενώ στην πραγματικότητα δε μπορούμε να κάνουμε μια τέτοια υπόσχεση. Όμως, έχουμε την ευκαιρία να διδάξουμε στο παιδί πως να αποκτήσει συναισθηματική ανθεκτικότητα.

Να αποδεχτούμε τους δικούς μας προβληματισμούς, φόβους και συναισθήματα: είναι σημαντικό να έχουμε γνώση του πως νιώθουμε πρωτίστως εμείς και να έχουμε επίγνωση των δικών μας συναισθημάτων και προβληματισμών.

Να προσφέρουμε ασφάλεια: τα παιδιά είναι εγωκεντρικά και όταν ακούνε πληροφορίες σχετικά με τη θνησιμότητα και τον κορωνοϊό αγωνιούν για τη δική τους υγεία και φοβούνται μήπως αρρωστήσουν βαριά. Συζητήστε μαζί τους και διαβεβαιώστε τα πως πολύ λίγα παιδιά αρρωσταίνουν από κορωνοϊό.

Δώστε τους τον έλεγχο: συζητήστε μαζί τους τι μπορούν να κάνουν εκείνα για να είναι ασφαλή και να βοηθήσουν. Ένα παράδειγμα είναι το πλύσιμο των χεριών.  Τραγουδήστε μαζί τους το τραγουδάκι του Jack and Dr Betty όταν πλένουν τα χέρια τους για 20 δευτερόλεπτα.

Πάνω από όλα να είστε ΕΚΕΙ με ανοικτό μυαλό σε όλα τους τα ερωτηματικά.

Σήμερα, 13 Ιούνη 2021, η παιδική χαρά είναι γεμάτη με παιδιά και γονείς. Παρατηρώ τα παιδιά που παίζουν χαρούμενα και αναλογίζομαι πόσο ευαίσθητα, καθώς και πόσο ευπροσάρμοστα είναι. Εμείς οφείλουμε να δημιουργούμε τις συνθήκες και το ασφαλές περιβάλλον για να αναπτυχθούν και να ζουν όμορφα.

Γιατί εάν όπως είχε πει ο Ευριπίδης, οι πολύ δύσκολες καταστάσεις φέρνουν τις μεγαλύτερες αλλαγές, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την πολύτιμη γνώση και εμπειρία που μας έδωσε (και εξακολουθεί) αυτή η περίοδος για ένα ασφαλές, υγιές και όμορφο παρόν και μέλλον για όλους, ιδιαίτερα για τα παιδιά.

Δρ Ιωάννα Νίξον, Ογκολόγος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού (executive coach, career coach, performance coach) και Συναισθηματικής Ανθεκτικότητας (resilience coach)

1. Children’s information about COVID19
2. Life on hold: Children’s wellbeing and COVID19

Είμαι περήφανη για σένα: Πως να δείξουμε στο παιδί μας ότι είμαστε περήφανοι- οι μαγικές λεξούλες για κάθε γονιό.

Γεια σας και πάλι φίλοι μου! Όταν ήμουν παιδί θυμάμαι ποσό σημαντικό ήταν να ξέρω πως οι δικοί μου είναι περήφανοι για εμένα. Ήταν σημαντικό να γιορτάζουν μαζί μου προσπάθειες, επιτυχίες, όπως και να είναι δίπλα μου στις δυσκολίες και σε ότι βάπτιζα «αποτυχία». 

Σήμερα, μαμά πλέον δυο αγοριών, 10 και 5 ετών, προσπαθώ πάντα να υπενθυμίζω στον εαυτό μου ποσό σημαντικό είναι να δείχνω στα παιδιά ποσό περήφανη είμαι για εκείνα. Να το δείχνω με τρόπο που να το κατανοούν και για τα πράγματα που εκείνα θεωρούν  σημαντικά: όλα εκείνα που τα κάνουν να νιώθουν περήφανα για τον εαυτό τους, όπως και όσα   νιώθουν ότι μπορούν να κάνουν καλύτερα ή όσα βιώνουν ως αποτυχία. 

Θα μοιραστώ μαζί σας μια κοινότυπη ιστορία! 9 χρόνια πριν, όταν ο Γιώργος, ο μεγάλος μου γιος ήταν ενός έτους, έκανε τα πρώτα του βήματα. Θυμάμαι τα πάντα από εκείνη τη μέρα! Την τεράστια χαρά του που πολλαπλασιαζόταν με τη δίκη μας χαρά! Τη μικρή σπιτική γιορτή για το επίτευγμα και τις εκατοντάδες χωρίς υπερβολή  φωτογραφίες! Το ίδιο έγινε όταν κατάφερε να φάει χωρίς βοήθεια, όταν διάβασε την πρώτη του λέξη, όταν μέτρησε μέχρι το τρία…εκατοντάδες παραδείγματα από τότε. Σας ακούγεται οικείο; 

Τι συμβαίνει με τις μικρές επιτυχίες της καθημερινότητας; Με τις θετικές συμπεριφορές που εκδηλώνουν τα παιδιά; Πως δείχνουμε ότι είμαστε περήφανοι για τα μικρά κατορθώματα τους, για τον τρόπο που σκέφτονται, για τον τρόπο που συμπεριφέρονται; Πως  δείχνουμε ότι εξακολουθούμε να είμαστε περήφανοι ακόμη και όταν τα ίδια δε νιώθουν ότι πέτυχαν το στόχο τους;

Ως εργαζόμενη μαμά, καταλαβαίνω ότι η καθημερινότητα για πολλούς γονείς είναι δύσκολη και απαιτητική. Πολλές από εμάς νιώθουμε το τσίμπημα της ενοχής για το ότι η φυσική μας παρουσία διακόπτεται από τις ώρες εργασίας. Για το ότι μπορεί να είμαστε υπέρ απασχολημένες ή κουρασμένες. Το πρώτο πράγμα που θα κάνουμε εδώ και τώρα –ΜΑΖΙ– είναι να ξεφορτωθούμε την ενοχή και να δούμε ναζί τους τρόπους  με τους οποίους μπορούμε να δείχνουμε στο παιδί μας ποσό υπερήφανοι είμαστε για εκείνο. 

Έρευνες δείχνουν ότι ενώ ως γονείς είμαστε περήφανοι για τα παιδιά μας, συχνά δεν καταφέρνουμε να το επικοινωνήσουμε σε εκείνα. Έρευνες επίσης τονίζουν ποσό σημαντικό είναι να επαινούμε τα παιδιά για την πρόοδο και ανάπτυξη τους σε όλα τα επίπεδα. Ο έπαινος τους δείχνει πως να μαθαίνουν τόσο από την επιτυχία όσο και από την αποτυχία. Περιγραφικός έπαινος,  προτροπή για προσπάθεια και έπαθλα είναι η τριάδα της επιτυχίας και η συνταγή που οδηγεί σε αλλαγή συμπεροφοράς:

Περιγραφικός έπαινος: να μιλήσουμε στο παιδί μας για τους λόγους που μας κάνουν περήφανους για εκείνο. Να εξηγήσουμε με παραδείγματα από το να πούμε απλά «είμαι περήφανος για σένα».

Προτροπή για προσπάθεια: Να αναγνωρίσουμε την προσπάθεια  του παιδιού και να την επιβραβεύσουμε, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. «Είδα ότι προσπάθησες πολύ στα μαθηματικά σήμερα. Μπράβο!»  Ή «πες μου πως έφτιαξες αυτή τη ζωγραφιά! Μου αρέσουν τα χρώματα και το σχέδιο. Θα  μου δείξεις πως το έφτιαξες;»

Μικρά έπαθλα: χρησιμοποιούμε μικρά έπαθλα για να γιορτάσουμε την προσπάθεια και να εκφράσουμε το «μπράβο»! 

Συνδυάζοντας την παραπάνω τριάδα βοηθάμε το παιδί μας να υιοθετήσει μια θετική συμπεριφορά, καθώς έτσι είναι πιο πιθανό να την επαναλάβει. Για να συμβεί αυτό, πρέπει πρώτα να παρατηρήσουμε τη θετική συμπεριφορά. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος θυμάται περισσότερο τις αρνητικές συμπεριφορές παρά τις θετικές. Ως γονείς, οφείλουμε να καταβάλουμε προσπάθεια να αναγνωρίσουμε τις θετικές συμπεριφορές, να τις ονοματίσουμε και να τις επιβραβεύσουμε. 

Οι λέξεις κουβαλάν μεγάλη δύναμη. Οι μαγικές λεξούλες για εμάς τους γονείς είναι:

Σ’ αγαπώ: ξέρω…δεν αποκαλύπτω το καλά κρυμμένο μυστικό, παρά ονοματίζω το αυτονόητο. Όμως το να πούμε σ’ αγαπώ είναι ζωτικής σημασίας. Δημιουργεί στο παιδί τη συναισθηματική ασφάλεια που είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη αυτοεκτίμησης, απαραίτητο εφόδιο σε κάθε του βήμα. 

Πιστεύω σε εσένα

Σε Στηρίζω: στηρίζω την προσπάθεια του παιδιού. Είμαι στο πλευρό του- όχι πίσω του, ούτε μπροστά του. Δίπλα του. Του δίνω χώρο και τόπο να προσπαθήσει, να εξερευνήσει. Ενθαρρύνω την περιέργεια του. Χαίρομαι να το βλέπω να μαθαίνει προσπαθώντας. 
«Μαζί σου μαθαίνω και εγώ, γνωρίζοντας ένα καινούριο άνθρωπο. Που δεν είμαι εγώ. Είναι  εσύ».  Γιατί αυτό το ταξίδι είναι το δικό τους. Όχι της μαμάς ή του μπαμπά. 

Η περασμένη Παρασκευή ήταν μια ιδιαίτερη μέρα.  Ο μικρότερος γιος μου αποφοίτησε από το νηπιαγωγείο. Λόγω της πανδημίας δεν  υπήρξε γιορτή με τους γονείς. Όμως επέστρεψε στο  σπίτι όλο χαρά φορώντας ένα τεράστιο χάρτινο καπέλο αποφοίτησης, κρατώντας το «πτυχίο» του, εκφράζοντας ποσό πολύ θέλει να ξεκινήσει την πρώτη δημοτικού! Ο καιρός ήταν όμορφος και η δίκη μας γιορτή ήταν ένα πικ νικ στο πάρκο. Με πολλά χρωματιστά μπαλόνια. 

Κλείνοντας θέλω να πω σε όλες τις μανούλες και τους μπαμπάδες να θυμούνται ότι όλοι είμαστε τέλεια ατελείς. Δεν υπάρχει τέλειο παιδί. Ούτε τέλειος γονιός. Σε όλους τους καιρούς λοιπόν, όντας τέλεια ατελείς, μπορούμε να δώσουμε μια αγκαλιά, ένα φιλί και να πούμε τις μαγικές μας λέξεις: σ’αγαπώ, είμαι εδώ και είμαι περήφανη για σένα.

Δρ Ιωάννα Νίξον, Ογκολόγος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού (executive coach, career coach, performance coach) και Συναισθηματικής Ανθεκτικότητας(resilience coach)

Πόσα χωράνε σε μια Κυριακή: Αγκαλιές, Ταινίες, συζητήσεις περι κορονοϊού και το μυστικό της τέχνης της ζωής.

H περασμένη Κυριακή ήταν μια ενδιαφέρουσα και δύσκολη Κυριακή. Ο πεντάχρονος γιος μου, David, ξύπνησε με κατακόκκινα μάγουλα και υψηλό πυρετό. Σε καιρούς πανδημίας,  μεταξύ άλλων έπρεπε φυσικά να κανονίσουμε να κάνει άμεσα το τεστ για κορωνοϊό. Του εξηγήσαμε πως γίνεται το τεστ, κάτι που οδήγησε σε κλάματα με λυγμούς και παρακαλετά να μην τον υποβάλλουμε σε τεστ… Επίσης οδήγησε σε κύμα ερωτήσεων σχετικά με τον κορωνοϊό.

David (5 ετών): Τι θα γίνει αν έχω κορωνοϊό;
George (9 ετών): Θα είσαι μια χαρά! Τα παιδιά δεν αρρωσταίνουν. Είναι μόνο φορείς. Εκτός και εάν έχεις τον Ινδικό Στέλεχος.
David: Τι είναι ινδικό!; Έχω ινδικό!;;
George: Τύπο, είπα στέλεχος. Είναι ο πιο κοινός τώρα.
David: Θα περάσει ποτέ?
George: Δε νομίζω.
David: Τι; Δε θα περάσει; ΜΑΜΑ!!!! Ο Γιώργος λέει ότι ο COVID δε θα περάσει ποτέ.
George: Δεν είπα αυτό μικρέ. Θα είναι όπως η γρίπη.

Η συζήτηση αυτή έλαβε χώρα σε δευτερόλεπτα. Μου υπογράμμισε κάτι που θα έπρεπε ήδη να ξέρω: τα παιδιά καταλαβαίνουν πολλά περισσότερα από ότι νομίζουμε. Επίσης δίνουν τη δική τους ερμηνεία στα πράγματα. Καιρός για μένα να κάνω μία συζήτηση για τον κορωνοϊό και να τονίσω ξανά πόσο σημαντικό είναι να είμαστε πολύ προσεκτικοί, να πλένουμε τα χέρια μας, να τηρούμε απόσταση και να συζητάμε ότι μας απασχολεί. Καιρός επίσης για να διαβάσουμε ξανά το βιβλίο ο Γιωργάκης Κουνελάκης φοβάται τον κορωνοϊό. Η Δρ Μπέτη μπορεί να βοηθήσει. Πράγματι, το βιβλίο μας βοήθησε ξανά.

Τι χρειάζεται ένα μικρό παιδί όταν δε νιώθει καλά. Ας θυμηθούμε τα πολύ βασικά. Χρειάζεται πολλές αγκαλιές και φροντίδα. Η Κυριακή μας λοιπόν ήταν μια Κυριακή γεμάτη αγκαλιές. Ήταν επίσης γεμάτη με όμορφες και αγαπημένες παιδικές ταινίες. Γεμάτη όμορφες μουσικές και εικόνες στη μικρή οθόνη.

Θέλω να μοιραστώ μαζί σας το πόσο υπέροχη ήταν μια ταινία που είδαμε για πρώτη φορά: Soul (Disney & Pixar). Εάν δεν την έχετε δει ακόμα,  σας τη συνιστώ! Δε θα αποκαλύψω την πλοκή της ταινίας, όμως θα σας πω ότι μας έδωσε ένα υπέροχο μήνυμα. Η τέχνη του να ζεις όμορφα βρίσκεται στο εξής κοινό μυστικό: να επιτρέπεις τη χαρά στα πολύ απλά και καθημερινά πράγματα. Γιατί τότε αυτό μας είναι δύσκολο; Ίσως μας αξίζει να αρχίσουμε να το εξασκούμε συνειδητά περισσότερο.

Με όλα τα «επάνω και κάτω» που είχε η Κυριακή μας, η Δευτέρα ξημέρωσε και ήταν μια καινούρια, ολοκαίνουρια  μέρα!

Δρ Ιωάννα Νίξον, Ογκολόγος ενηλίκων και εφήβων, συγγραφέας, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού και ψυχικής ανθεκτικότητας (executive and resilience coach)

Ένα αστέρι στον ουρανό…

Παιδί και Πένθος: Πως να μιλήσουμε στο παιδί για το θάνατο.

Ο Τζακ ο μικρός λαγός είναι λυπημένος. Η φίλη του η Λίζα η Γατούλα είναι πολύ λυπημένη. Τόσο μα τόσο λυπημένη. Δε μπορεί να κάνει τίποτα γι αυτό. Η μαμά του του είπε πως η Λίζα «έχασε» το μπαμπά της, που τώρα είναι ένα αστεράκι στον ουρανό.

Ο Τζακ και η Δρ Μπέτη συζητούν για το θάνατο και το πένθος με τη βοήθεια της φίλης τους, Ειρήνης Κλησιάρχη.

«Η συζήτηση του κύκλου της ζωής με τα παιδιά μας είναι πολύ σημαντική. Συχνά μια ιστορία ή μια ταινία μπορεί να μας βοηθήσει να το εξηγήσουμε στα παιδιά μας. Ο Βασιλιάς των Λιονταριών είναι ένα από τα καλύτερα. Ο Mufasa θα ζει πάντα στη μνήμη και τη ζωή του Simba. Όπως και οι εκλιπόντες αγαπημένοι μας»

Dr Ιωάννα Νίξον, ογκολόγος, συγγραφέας και σύμβουλος επαγγελματικής ανάπτυξης και ψυχικής ανθεκτικότητας (executive and resilience coach)

Ως πένθος ορίζεται το συναίσθημα της λύπης και της θλίψης που νιώθει κάποιος μετά από μεγάλη ή σημαντική απώλεια. Σύμφωνα με τους Buckley, McKinley, Tofler, Bartrop (2010), ο θάνατος ενός ή περισσοτέρων αγαπημένων ανθρώπων, είναι από τις πιο στρεσογόνες καταστάσεις που θα βιώσει ένας άνθρωπος κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Τα στάδια του πένθους είναι: ΑΡΝΗΣΗ, ΘΥΜΟΣ, ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ, ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ, ΑΠΟΔΟΧΗ.

Τη διαδικασία του πένθους ακολουθούν και τα παιδιά που χάνουν δικά τους πρόσωπα (γονείς, αδέλφια, παππούδες), έχουν τις ίδιες ανάγκες και αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα με τους ενήλικες. Πολλές φορές λανθασμένα πιστεύουμε ότι τα παιδιά ξεπερνούν το θάνατο, τη διαδικασία του πένθους και τα προβλήματα πιο γρήγορα είτε γιατί δεν “κατανοούν”, είτε γιατί ξεχνούν. Οι γονείς πολλές φορές επιλέγουν να μη μιλούν για το νεκρό πρόσωπο, περιορίζοντας έτσι τα παιδιά να ρωτήσουν, να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, να καταλάβουν την “απώλεια”. Η πραγματικότητα όμως δεν είναι αυτή και τα παιδιά καταπιέζονται.

Η διάρκεια και ο τρόπος έκφρασης του πένθους είναι διαφορετικός σε κάθε παιδί και εξαρτάται από τη στάση των γονέων, το κοινωνικό ή και το πολιτισμικό υπόβαθρο και κυρίως την ηλικία του παιδιού. Διαφορετικά εξωτερικεύει το θάνατο ένα παιδί 5 ετών από ότι ένας έφηβος 15 ετών, επομένως η κατανόηση του θανάτου είναι μια εξελικτική διαδικασία:

  • Τα παιδιά ως την ηλικία των 3 ετών δεν αντιλαμβάνονται την έννοια του θανάτου, διαπιστώνουν όμως την “απουσία” και επειδή δεν μπορούν να εκφραστούν, αντιδρούν με προβλήματα στον ύπνο και στο φαγητό.
  • Τα παιδιά από 3 εώς 6 ετών, αντιλαμβάνονται το θάνατο ως αποχωρισμό αλλά όχι και τη μονιμότητα της κατάστασης. Κατά τη διάρκεια του πένθους παρουσιάζονται συμπεριφορές παλινδρόμησης (ενούρηση, πιπίλισμα δακτύλου).
  • Τα παιδιά από την ηλικία των 10 ετών κατανοούν και τη μονιμότητα, οπότε μπορεί να παρουσιαστούν φοβίες, διαταραχές της διάθεσης και επιθετική συμπεριφορά.
  • Οι έφηβοι καταννοούν πλήρως την κατάσταση και μπορεί να συμπαρασταθούν, να απομονωθούν, ή κα να θελήσουν να διαχειριστούν μόνοι τους τα συναισθήματά τους. Κάποιες φορές αντιδρούν κυνικά και παρουσιάζουν άγχος, φαινομενικά αδικαιολόγητο θυμό, μειωμένες σχολικές επιδόσεις, προκλητική συμπεριφορά ή έντονη θλίψη.
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ
  • Προετοιμάζουμε το παιδί για την ενδεχόμενη απώλεια.
  • Η διατήρηση της ψυχραιμίας πιθανά θα καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο τα παιδιά θα βιώσουν το πένθος με ασφάλεια.
  • Περνάμε χρόνο με το παιδί (βόλτες, φαγητό) και το ενθαρρύνουμε να εκφραστεί.
  • Μην παρασύρεστε σε ερμηνείες, δοξασίες ή αποφυγή της πραγματικότητας.
  • Για ένα διάστημα είναι φυσιολογικό τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία να παρουσιάζουν προβλήματα στον ύπνο, νυχτερινή ενούρηση, διατροφικές διαταραχές, εφιάλτες.
  • Να μην αφήσουμε ανέκφραστο το πένθος.
  • Να εξασφαλίσουμε τη “συνέχεια” της ζωής μας με το παιδί και τη σταθερότητα.
ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ
  • Να εξηγήσουμε με απλά λόγια στο παιδί μας τι σημαίνει θάνατος.
  • Να του μιλήσουμε για τον κύκλο της ζωής.
  • Να ρωτήσουμε το παιδί εάν θέλει να είναι σε κάποια τελετή (κηδεία, ταφή, μνημόσυνο) και να εξηγήσουμε για ποιους λόγους γίνονται οι τελετές.
  • Να τους δώσουμε χρόνο.
  • Μα διατηρήσουμε τη μνήμη του αγαπημένου προσώπου πχ φωτογραφίες, ιστορίες, ή και να δημιουργήσουμε “ένα κουτί αναμνήσεων”.
  • Να συνεχίσουμε να γιορτάζουμε και να χαιρόμαστε τις γιορτές και τα γενέθλια.

Εάν ο καιρός περνά και τα συμπτώματα δεν υποχωρούν, ή αν νιώθουμε ότι δεν ξέρουμε τι να κάνουμε χρειάζεται να ζητήσουμε τη βοήθεια ειδικού.

ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΜΙΑ ΣΦΙΧΤΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΣ

Ειρήνη Κλησιάρχη
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Parenting and Family Coach

Επιμέλεια, Dr Ιωάννα Νίξον, ογκολόγος, συγγραφέας και σύμβουλος επαγγελματικής ανάπτυξης και ψυχικής ανθεκτικότητας(executive and resilience coach)
@Ioanna_Nixon
jackndrbetty.com
linkedin.com/in/ioanna-fragkandrea-nixon-b3449516

Εικονογράφηση: Γιώργος και David Νίξον

Πηγές

DSM-IV
www.paidiatros.com
Παπάζογλου, (2006)
www.dikepsy.gr

Μαμά, φοβάμαι το σκοτάδι! Άνοιξε το φως!

Σήμερα μιλάμε για το φόβο, ξεκινώντας από το φόβο στο σκοτάδι. Ο Τζακ και η Δρ Μπέτη συζητάνε με την καλή τους φίλη Ειρήνη  Κλησιάρχη, Σύμβουλο Ψυχικής Υγείας, η οποία μας εξηγεί γιατί ο φόβος είναι χρήσιμο συναίσθημα και πως μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά όταν φοβούνται το σκοτάδι.

Σίγουρα αυτή η φράση είναι οικεία! Η φράση αυτή συμπεριλαμβάνει έντονα συναισθήματα με κυρίαρχο το φόβο. Ο φόβος είναι ένα από τα επτά συναισθήματα και οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι φόβο πρώτη φορά βιώνουμε τη στιγμή που γεννιόμαστε και από την ασφάλεια της μήτρας βρισκόμαστε σε ένα άγνωστο περιβάλλον. Ο φόβος που σχετίζεται με το σκοτάδι σημαίνει άλλωστε ακριβώς αυτό, το φόβο του άγνωστου, του αναπάντεχου. Ο φόβος είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης και ο ρόλος του είναι να μας “προστατεύει” από πραγματικούς ή μη πραγματικούς κινδύνους.

Γιατί όμως ένα μικρό παιδάκι να φοβάται το σκοτάδι;

Ο φόβος εντάσσεται και συνδέεται με τα αναπτυξιακά στάδια ενός παιδιού και κυρίως λόγω των εξωτερικών ερεθισμάτων. Εμφανίζεται σε ηλικία από 1-4 ετών, στην ηλικία που συναντούμε φόβο για τα ζώα, τις αστραπές, τις βροντές ή τα αεροπλάνα. Σε μεγαλύτερες ηλικίες από 5-8 ετών τα παιδιά συνειδητοποιούν την έννοια του “θανάτου” και μπορεί να φοβούνται τα φαντάσματα, τους εγκληματίες, τον θάνατο των γονιών τους ή και τον δικό τους. Σταδιακά και μετά την ηλικία των 8 ετών και αυτοί οι φόβοι μειώνονται.

Το φόβο για το σκοτάδι μπορεί να τον “πυροδοτήσουν” μια σειρά γεγονότων, καθώς και η ιδιοσυγκρασία του παιδιά ή κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ένα παιδί 2 ετών  για παράδειγμα περνώντας το συγκεκριμένο αναπτυξιακό στάδιο χρειάζεται να “μάθει” γιατί απλά δεν “γνωρίζει”.

Μπορεί να υπάρχει κάποιος στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον που να έχει τον ίδιο φόβο πχ μεγαλύτερο αδερφάκι. Μπορεί να συνδέεται με κάτι που είδε στην τηλεόραση ή με συγκεκριμένες αντιδράσεις των γονιών, ή με τυχαίο γεγονός πχ διακοπή ρεύματος.

Οι γονείς ανάλογα και με την ηλικία του παιδιού μπορούν να βοηθήσουν, πρώτα παρατηρώντας τις αντιδράσεις του παιδιού και έπειτα με την άμεση παρέμβαση τους για να νιώσουν τα παιδιά ασφάλεια.

Εάν το παιδί δεν μπορεί να εκφραστεί:

  • Παρατηρώ τις αντιδράσεις κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, όπως την ώρα που είναι να πάει στο δωμάτιό του για ύπνο, γκρινιάζει ή πιπιλά τον αντίχειρα
  • Προσέχουμε τη δική μας αντίδραση
  • Διατηρώ μια καθημερινή ρουτίνα ύπνου πχ μπάνιο, φαγητό, διάβασμα παραμυθιού, χαμηλός φωτισμός
  • Αφήνω τις πόρτες ανοιχτές
  • Πάντα αγκαλιάστε και μείνετε σε σωματική επαφή μέχρι να νιώσει καλύτερα.

Εάν το παιδί είναι μεγαλύτερο επιπλέον μπορείτε:

  • Να του μιλήστε και να το ρωτήσετε τι ακριβώς φοβάται. Αφήστε να σας δείξει και να ονοματίσει το φόβο του
  • Εξηγήστε του ότι θέλει να μάθει
  • Καθησυχάστε του και διαβεβαιώστε ότι θα είστε δίπλα του όποτε το χρειαστεί
  • Ενθαρρύνετε τις μικρές προόδους που θα προσπαθεί να κάνει
  • Περάστε περισσότερο χρόνο μαζί του στο μέρος που φοβάται

Σε καμία περίπτωση:

  • Μην κοροϊδέψετε ή υποτιμήστε το φόβο του
  • Μην γίνετε υπερπροστατευτικοί
  • Μην προσπαθήσετε να “εκφοβίσετε” ή τιμωρήσετε το παιδί με αυτό που φοβάται

Υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που ο αρχικός φόβος μπορεί να μετατραπεί σε φοβία και τότε επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό η καθημερινότητα. Η φοβία είναι μια αγχώδης διαταραχή και χαρακτηρίζεται από επιμονή, διάρκεια, είναι έντονη και γίνεται παράλογη. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται η βοήθεια των ειδικών για αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Να μην φοβόμαστε τους φόβους! Τόσο η παντελής έλλειψη φόβου , όσο και  ο υπερβολικός φόβος δημιουργούν προβλήματα στη ζωή των ανθρώπων.

Ειρήνη Κλησιάρχη, Σύμβουλος ψυχικής υγείας, Parenting and Family Coach
Εικονογράφηση, Επιμέλεια, Μετάφραση στα Αγγλικά: Δρ Ιωάννα Νίξον

«Πάρε μία βαθιά ανάσα και όλα θα γίνουν»

Η Συνειδητή Αναπνοή και 4 Τεχνικές για διαχείριση του Φόβου και του Στρες

Σήμερα ο Τζακ και η Δρ Μπέτη μιλούν για τη σημασία της συνειδητής αναπνοής. Η φίλη τους Βιργινία Γεωργίου, τους εξηγεί γιατί το πως αναπνέουμε είναι πολύ σημαντικό, καθώς και τον τρόπο που με την αναπνοή μπορούμε να νιώσουμε καλύτερα.

Γνώριζες ότι με την αναπνοή μπορούμε να ελέγξουμε πολλές μη βοηθητικές αντιδράσεις του σώματος και του πνεύματος μας; Η συνειδητή αναπνοή είναι το καλύτερο εργαλείο για να “διευθύνουμε” το σώμα μας για να ηρεμεί και να χαλαρώνει σε καταστάσεις φόβου ή άγχους.

Ο φόβος είναι μια χρήσιμη διεργασία του σώματος και είναι εκεί για να μας εξυπηρετεί. Όμως τις περισσότερες φορές μας σταματά από το να απολαμβάνουμε την καθημερινότητα μας καθώς “ενεργοποιεί τον εσωτερικό μας συναγερμό” σε περιστάσεις που δεν χρειάζεται.

Η συνειδητή αναπνοή λοιπόν αποδεδειγμένα μπορεί να μας βοηθήσει με αυτό, καθώς εξισορροπεί το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα.

Αυτά τα δυο συστήματα είναι που λειτουργούν παράλληλα και αντίθετα για να παράγουν τον καρδιακό μας παλμό.

Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, είναι εκεί για να μας προετοιμάσει για δράση, όπως το να ξυπνήσουμε το πρωί, να ανακτήσουμε την δύναμη στο σώμα και στα άκρα μας, διευθύνει τους αεραγωγούς οδούς για να γίνει η αναπνοή ευκολότερη και έχει την λεγόμενη “αντίδραση πάλης ή φυγής” που συνήθως μοιάζει με μια κατάσταση στην οποία η καρδιά ανεβάζει παλμούς, ιδρώνουν οι παλάμες, ανατριχιάζεις ή σου κόβεται η ανάσα.

Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα από την άλλη είναι εκείνο που ενημερώνει το μυαλό ότι είμαστε ασφαλείς και ότι δεν χρειάζεται να ενεργοποιηθεί το “σύστημα πάλης ή φυγής”. Όταν το παρασυμπαθητικό ενεργοποιείται, τότε αισθανόμαστε μια καθαρότητα στο μυαλό, μπορούμε να εστιαστούμε σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, να κοιμηθούμε και να τραφούμε. Είναι λοιπόν μια κατάσταση κατά την οποία ο “εσωτερικός συναγερμός” κλείνει και είμαστε μέσα στην παρούσα στιγμή ανέμελοι και ήρεμοι.

Μέσω της συνειδητής αναπνοής ο σύγχρονος άνθρωπος μπορεί να εξισορροπήσει ανά πάσα στιγμή αυτά τα δυο συστήματα. Δηλαδή όταν τίθεται σε ισχύ το συμπαθητικό να ενεργοποιεί εξίσου το παρασυμπαθητικό για επέρχεστε ισορροπία και ηρεμία.

Πιο κάτω λοιπόν θα βρεις τέσσερις ασκήσεις συνειδητής αναπνοής τις οποίες μπορείς να χρησιμοποιήσεις στην καθημερινότητα σου και να ανακουφιστείς από τον φόβο και το στρες. Αυτό θα σε κάνει πιο παραγωγικό και λειτουργικό γονέα στην καθημερινότητα σου, θα έχεις καλύτερο έλεγχο των αντιδράσεων σου και θα απολαμβάνεις μια πιο συνειδητή καθημερινότητα. Επιπλέον αυτές είναι ασκήσεις που μπορείς να κάνεις μπροστά στα παιδιά. Τα παιδιά μας μιμούνται και αυτό είναι ένα καλό παράδειγμα προς μίμηση!

Το Τετράγωνο της Αναπνοής

Φαντάσου ότι έχεις μπροστά σου ένα νοερό τετράγωνο και παρατήρησε τις γωνίες του.

Μπορείς να στέκεσαι η να κάθεσαι με την σπονδυλική σου στήλη σε ευθεία. Στην πρώτη γωνία του τετραγώνου εισπνέεις βαθιά για τέσσερις χρόνους, στην δεύτερη κρατάς την αναπνοή για τέσσερις χρόνους, στην τρίτη εκπνέεις για τέσσερεις χρόνους και στην τέταρτη κρατάς και πάλι την αναπνοή σου για τέσσερις χρόνους. Αυτό είναι όλο! Και είναι εύκολο γιατί ο συσχετισμός του τετραγώνου με τους τέσσερις χρόνους απομνημονεύεται εύκολα. Επαναλαμβάνεις για πέντε φορές αυτό τον κύκλο.

Η Τεχνική Αναπνοής 4-7-8

Και πάλι μπορείς να στέκεσαι ή να κάθεσαι με την σπονδυλική στήλη σε ευθεία. Με κλειστό στόμα εισπνέεις ήρεμα από την μύτη για τέσσερις χρόνους. Έπειτα κρατάς την αναπνοή σου για 7 χρόνους και τέλος εκπνέεις εντελώς, βγάζοντας όλο τον αέρα σε 8 χρόνους κάνοντας ένα ήχο εκπνοής στο τέλος, σαν μπαλόνι που ξεφουσκώνει.

Η Διαφραγματική Αναπνοή

Αυτή είναι μια από τις πλέον διαδεδομένες τεχνικές. Για καλύτερη ευκολία αυτή η αναπνοή γίνεται όταν είσαι σε οριζόντια θέση στο κρεβάτι ή στο άτομα. Βάλε το χέρι κάτω από τον θώρακα σου και το άλλο στην θέση της καρδιάς. Ανέπνευσε φυσιολογικά, κάνε τον κύκλο της εισπνοής και εκπνοής δίνοντας προσοχή στο πώς κινείται το στομάχι και το στήθος σου καθώς γίνεται αυτός ο κύκλος του αέρα μέσα στο σώμα. Ο στόχος εδώ είναι να κινείται το στομάχι περισσότερο από ότι το στήθος και ιδανικά μόνο το στομάχι αντί του στήθους με λίγη πρακτική.

Εναλλακτική Αναπνοή από τα Ρουθούνια

Κάθισε οκλαδόν σε μια άνετη στάση. Βάλε το αριστερό σου χέρι στο αριστερό σου γόνατο και άσε το εκεί να ξεκουράζεται. Θα χρειαστείς μόνο το δεξί σου χέρι. Σήκωσε ψηλά το δεξί χέρι, εξέπνευσε πλήρως και κλείσε με τον αντίχειρα σου στο δεξί ρουθούνι. Τώρα εισέπνευσε από το αριστερό ρουθούνι και έπειτα κλείσε το αριστερό ρουθούνι με τα δάκτυλά σου. Άνοιξε το δεξί ρουθούνι και εξέπνευσε από αυτή την πλευρά. Εισπνοή τώρα από το δεξί ρουθούνι και κλείσε με τον αντίχειρα. Άνοιξε το αριστερό και εκπνοή. Αυτός είναι ένας ολόκληρος κύκλος και μπορείς να το επαναλάβεις για 5 λεπτά. Πάντα να ολοκληρώνεις την άσκηση με εκπνοή από τα αριστερά, την πλευρά που το χέρι σου ξεκουράζετε πάνω στο γόνατο.

Παρόλο που αυτές οι ασκήσεις είναι για ενήλικες μπορείς να κάνεις παρόμοιες και με τα παιδιά σου. Για παράδειγμα αντί να μιλήσεις για “εισπνοή” μπορείς να πεις “πάμε να μυρίσουμε ένα λουλούδι” και αντί της “εκπνοής” να πεις “πάμε να φυσήσουμε τα κεράκια”. Ακόμα μπορείς να χρησιμοποιήσεις εκφράσεις όπως “έλα να κάνουμε το μπαλόνι που ξεφουσκώνει” ή “να κάνουμε τον ήχο του φιδιού”.

Σε αυτό το σημείο να σου θυμίσω πώς το κλάμα, το τραγούδι και οι κραυγές είναι και αυτά τρόποι που ενστικτωδώς έχουν τα μικρά παιδιά για να εξισορροπούν το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό τους σύστημα. Τα πιο πάνω τα βοηθούν να αναπνέουν καλύτερα και γι αυτό ανακουφίζονται όταν τα κάνουν.

Στην ενηλικίωση ξεχνάμε ή αποφεύγουμε να κλαίμε φωναχτά, να τραγουδάμε τόσο συχνά και να αφήνουμε τον εαυτό μας ελεύθερο να εκφραστεί με ήχους. Έτσι η επόμενη καλύτερη λύση είναι η συνειδητή αναπνοή.

Όπως όλα που μαθαίνουμε, έτσι και οι τεχνικές αναπνοών χρειάζονται επανάληψη και συνεχή πρακτική για να τελειοποιηθούν. Ξεκίνα με 5 επαναλήψεις από μία άσκηση ή με 5 λεπτά συνειδητής αναπνοής σε όποια από τις πιο πάνω εναλλακτικές αισθάνεσαι ότι ταιριάζουν καλύτερα σε εσένα.

Στόχευσε να γίνεις καλός και στις τέσσερις πιο πάνω τεχνικές για να μπορείς να ανακαλείς μία από αυτές όταν την χρειάζεσαι και να ανακουφίζεσαι από συναισθήματα φόβου ή στρες.

Και να θυμάσαι! Ο φόβος σου είναι μια διεργασία μέσω της οποίας το ανθρώπινο είδος επιβίωσε και είναι εκεί για να σε προστατεύσει. Εδώ δεν θέλουμε να εξαφανίσουμε τον φόβο και το στρες αλλά να μπορούμε να έχουμε τον έλεγχο και να τα διαχειριζόμαστε όποτε εμφανίζονται.

Βιργινία Γεωργίου, Σύμβουλος Επαγγελματικής και Προσωπικής Εξέλιξης
Επιμέλεια/Εικονογράφηση: Ιωάννα Νίξον

Bullying – ένα νόμισμα με δυο όψεις

«Τι είναι bullying Ρώτησε ο μικρός Τζακ την Δρ Μπέτη.

Σήμερα φιλοξενούμε ένα επίκαιρο και ευαίσθητο θέμα. Η καλή μας φίλη και ψυχολόγος Ειρήνη Κλησιάρχη μας εξηγεί τι είναι το bullying και πως ως γονείς, παιδαγωγοί και μέλη μιας κοινωνίας μπορούμε να το προσεγγίσουμε και να βοηθήσουμε όλα τα παιδιά μέσα από τη δική μας στάση και συμπεριφορά.

Τα τελευταία χρόνια, ο όρος bullying έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας! Οι ειδήσεις ενημερώνουν σχεδόν καθημερινά για περιστατικά σε όλους τους χώρους. Το bullying είναι ένα σύνθετο και περίπλοκο φαινόμενο και εμπεριέχει τον ορισμό της βίας! H λέξη προέρχεται από την αγγλική λέξη bully που σημαίνει “νταής”, που με τη σειρά της προέρχεται από την Ολλανδία!. Τι γίνεται όμως με τα παιδιά; Ο όρος bullying στο σχολείο δεν είναι τίποτα περισσότερο από τον “σχολικό εκφοβισμό” και αφορά στη χρήση βίας μεταξύ παιδιών και ασκείται συνήθως από τον  “δυνατό-ους” στον πιο “αδύναμο-ους”. Βασικό συστατικό η παρενόχληση να γίνεται εσκεμμένα, απρόκλητα και συστηματικά, με σκοπό την επιβολή του “δυνατού”, την ταπείνωση του “αδύναμου”, με πρόκληση είτε σωματικού, είτε ψυχικού βασανισμού!

Οι μορφές που μπορεί να εκδηλωθεί ο σχολικός εκφοβισμός  είναι:

  • Λεκτικό bullying (ειρωνεία, κοροϊδία, πειράγματα, προσβολές)
  • Κοινωνικό bullying (δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων, διάδοση φημών, απομόνωση του θύματος)
  • Σωματικό bullying (βία, χτυπήματα, ασελγείς πράξεις, καψόνια)
  • Ηλεκτρονικό bullying ( απειλές μέσω διαδικτύου, δημοσιοποίηση προσωπικών στιγμών με φωτογραφικό υλικό ή βίντεο).

Είναι πολύ σημαντικό και απαραίτητο να παρατηρεί ο γονιός το παιδί του.

Τα παιδιά που αντιμετώπισαν ή αντιμετωπίζουν σχολικό εκφοβισμό ξέρουμε ότι μπορεί να μην μπορούν “μιλήσουν” σε κάποιον μεγαλύτερο , που είναι και το ζητούμενο , όμως μας “δείχνουν” ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Πολλές φορές έρχονται με μελανιές ή γρατσουνιές που δεν μπορούν να δικαιολογήσουν, άλλες φορές με σκισμένα ή χαμένα βιβλία, ή χωρίς κινητό ακόμη και ρούχα, παραπονιούνται ότι είναι μόνοι/ες χωρίς φίλους, άλλες φορές δεν θέλουν να βρίσκονται με συμμαθητές τους, δεν θέλουν να πηγαίνουν σχολείο και βλέπουμε μειωμένη σχολική απόδοση, μειωμένη όρεξη για φαγητό, παράπονα για κοιλιακά άλγη ή πονοκεφάλους, κακή διάθεση, ξεσπάσματα θυμού. Είναι και η αρχή για ένα γονιό να κινητοποιηθεί, ώστε να αποκωδικοποιήσει τη συμπεριφορά του παιδιού του, ώστε με την κατάλληλη παρέμβαση να σταματήσει το bullying!

Είναι όμως ο σχολικός εκφοβισμός θέμα που αφορά την οικογένεια; Έχουν “ευθύνη” οι γονείς; Είναι σωστό να παρεμβαίνουν ή όχι; Μπορούν να προλάβουν; Πως πρέπει να χειριστούν μια κατάσταση? Υπάρχουν πολλά ερωτήματα. Κάποια από αυτά τα ερωτήματα θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σήμερα.

Τα παιδιά (θύματα) που έχουν υψηλότερες πιθανότητες να υποστούν bullying , εμφανίζουν κάποια πνευματικά ή σωματικά προβλήματα υγείας( πχ κατάθλιψη, υπέρβαρα, μεγάλος βαθμός μυωπίας, μεγάλο ύψος, πολύ χαμηλό ύψος, τραυλισμός κα), αποφεύγουν τις κοινωνικές συναναστροφές (πάρτι, σχολικές δραστηριότητες), έχουν αυξημένο άγχος, έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, μειώνουν οι ίδιοι την δική τους προσωπικότητα, προτιμούν να μην εκφράζουν τις προσωπικές τους απόψεις. Εάν δούμε τις παραπάνω παρατηρήσεις, αυτά είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που χρειάζεται η οικογένεια να βοηθά να αναπτυχθούν στην διαπαιδαγώγηση του παιδιού που φέρνει στον κόσμο. Το σχολείο έρχεται να εξελίξει και να βοηθήσει και όχι να εγκαθιδρύσει κάποια τέτοια χαρακτηριστικά.

Από την άλλη πλευρά, τα παιδιά (θύτες), που ασκούν βία , ξέρουμε ότι πολλές φορές ή έχουν υποστεί οι ίδιοι βία από την οικογένεια ή  μιμούνται συμπεριφορές βίας που βιώνουν στο οικογενειακό περιβάλλον, καταναλώνουν πολλές ώρες σε video games, tv με παιχνίδια ή ταινίες με βία, έχουν μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους, έχουν κάνει σε μικρή ηλικία έναρξη χρήσης αλκοόλ και άλλων ουσιών, παρουσιάζουν από μικρή ηλικία προβλήματα συμπεριφοράς, πιθανά να υπάρχει συναισθηματική ή φυσική παραμέληση. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά στον αντίποδα είναι συμπεριφορές που εμφανίζονται πρώτιστα στο οικογενειακό περιβάλλον.

Αυτό που είναι σημαντικό, είναι να δούμε τον κοινό παρονομαστή που είναι η οικογένεια και να αναρωτηθούμε εάν ακόμη και οι “θύτες” χρειάζονται βοήθεια και από ποιόν. Ένας γονιός μπορεί να βοηθήσει το παιδί “θύμα” να μιλήσει, να εμπιστευτεί, να το ενθαρρύνει στο να κάνει νέες παρέες, εξωσχολικές δραστηριότητες, να το επαινεί για τις ικανότητές του, να του μιλάει ανοιχτά, να το “ακούει” προσεκτικά και χωρίς κριτική διάθεση, να δημιουργήσει δηλαδή ένα υποστηρικτικό περιβάλλον.

Από την άλλη πλευρά και το παιδί “θύτης” χρειάζεται βοήθεια στο να προσδιορίσει έναν αξιακό κώδικα, διαχείριση στο θυμό του, συνέπειες με αποφασιστικότητα, να μάθει να συνεργάζεται, να κάνει αυτοκριτική. Και τα δύο παιδιά χρειάζονται μέσω της οικογένειας να γνωρίσουν τον εαυτό τους, να μάθουν να δέχονται και να βάζουν όρια, να δημιουργούν σχέσεις εμπιστοσύνης, να αγαπήσουν τον εαυτό τους, να γίνουν η καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους, να σέβονται τους άλλους! Οι γονείς σήμερα, μέσα στις συγκεκριμένες δύσκολες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, μπορούν μέσω της συμβουλευτικής γονέων να μην χάνουν την επαφή με το κέντρο τους, το ρόλο τους, την αγάπη που έχουν για τα παιδιά τους.

Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός για να προλάβει;

Να μην υποτιμά ότι τα μικρά καθημερινά όρια. Για παράδειγμα σε πρακτικό επίπεδο να είναι το παιδί στην ώρα του στο σχολείο, να μην του δικαιολογεί τις απουσίες, να μην του λύνει τις ασκήσεις, να του διδάσκει σεβασμό και υπευθυνότητα.

Σε συναισθηματικό επίπεδο να εκδηλώνει τα συναισθήματά που νιώθει με ένα φιλί, με επιβράβευση, με χάδι, με συνέπεια στις ανάγκες του παιδιού, με κοινές δραστηριότητες, με ποιοτικό χρόνο.

Και μην ξεχνάμε:  Όλα τα παιδιά είναι προτεραιότητα! Όλα τα παιδιά δικαιούνται να έχουν μια όμορφη ζωή!

Ειρήνη Κλησιάρχη
Επιμέλεια/εικονογράφηση: Ιωάννα Νίξον

Βιβλιογραφία

Γεώργας, Δ., 1995, Κοινωνική Ψυχολογία, Τόμος Α΄, Αθήνα.
Κοκκινάκη, Φ., 2006, Κοινωνική Ψυχολογία, Αθήνα

Αγαπώ και δέχομαι το σώμα μου

O Tζακ ο Μικρούλης Λαγός σκεφτόταν… Πως φαίνεται το σώμα μου? Το σώμα μου είναι πολύ διαφορετικό από αυτό του Ρόμπυ του Σκυλάκου και του ‘Αλφυ του Αρκούδου. Είναι καλό αυτό? Ποιο σώμα είναι το καλύτερο?

Σήμερα, η Δρ Μπέτυ και ο Τζακ φιλοξενούν την καλή τους φίλη, Δρ Λίζα Μαυρομαρά, που με την ιδιότητα της ψυχολόγου με εξειδίκευση στις διαταραχές πρόσληψης τροφής συζητά πως μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να σέβονται, να αποδέχονται και να αγαπούν το σώμα τους.

Σήμερα, μέσω των ΜΜΕ και της τεχνολογίας, τα παιδιά εκτίθενται σε πληθώρα εικόνων που απεικονίζουν «ιδανικά σώματα» και διατροφές που υπόσχονται να αποκτήσει κανείς το σώμα που ονειρεύεται. Αυτές οι πληροφορίες συμβάλουν στη διαμόρφωση της αντίληψης του σώματος που θέλουν να έχουν όταν μεγαλώσουν.

Η αποδοχή του σώματος, αυξάνει την αυτοεκτίμηση και συμβάλει στη γενικότερη αγάπη και αποδοχή που έχει κάποιος για τον εαυτό του. Τα τελευταία χρόνια, έρευνες μας δείχνουν ότι τα παιδιά, ακόμα και από την ηλικία των 6 ετών μπορούν να εκφράσουν δυσαρέσκεια για το σώμα τους και θα προτιμούσαν να έχουν ένα πιο αδύνατο σώμα. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η προώθηση της αγάπης και αποδοχής του σώματος από την παιδική ηλικία, αφορά τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια.

Πώς μπορούν λοιπόν, οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αγαπούν και να δέχονται το σώμα τους;

Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά έχουν την τάση να παρατηρούν και να μιμούνται τις συμπεριφορές των γονιών τους. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που παρατηρούν ότι οι γονείς τους είναι ευχαριστημένοι με το σώμα τους, είναι πιο πιθανό να αισθάνονται και οι ίδιοι καλύτερα με την εικόνα σώματός τους. Επομένως, είναι σημαντικό τα παιδιά να βλέπουν τους γονείς τους να αγαπούν και να φροντίζουν αρχικά οι ίδιοι τον εαυτό τους και το σώμα τους.

  • Αποφύγετε τις «ταμπέλες», τόσο σχετικά με εσάς όσο και με άλλους ανθρώπους. Αυτό θα βοηθήσει τα παιδιά να μην διαμορφώσουν την αντίληψη ότι το βάρος τους καθορίζει την αξία τους. Επίσης, θα βοηθήσει τα παιδιά σας να είναι ευγενικά και να αποδέχονται τους άλλους ανεξάρτητα από το βάρος τους.
  • Εστιάστε την προσοχή σας σε άλλα χαρακτηριστικά του παιδιού σας και επαινέστε τα για αυτά και όχι για το βάρος τους. Για παράδειγμα, επικεντρωθείτε σε πράγματα όπως, τα ενδιαφέροντα τους, τα ταλέντα τους, την εξυπνάδα τους, την ευγένεια τους κλπ.
  • Καλό είναι όλα τα μέλη της οικογένειας να ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή που περιέχει όλες τις ομάδες τροφών. Συζητήστε με τα παιδιά σας γιατί είναι σημαντική η κάθε διατροφική ομάδα και τι μπορεί να προσφέρει. Προσπαθήστε να εστιάσετε στα οφέλη που έχουν τα φαγητά στην υγεία και όχι στο πώς επηρεάζουν το βάρος.
  • Απενεχοποιήστε τροφές, όπως γλυκά κλπ. Μάθετε στα παιδιά σας πως και αυτές οι ομάδες τροφών μπορούν να υπάρχουν στη διατροφή τους στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής. Στόχος εδώ δεν είναι να απαγορευτούν τέτοιες ομάδες τροφών, αλλά στόχος είναι να αποκτήσουν τα παιδιά σας κατάλληλες γνώσεις για την κάθε διατροφική ομάδα.
  • Όσο το επιτρέπει το πρόγραμμα σας, καθιερώστε την ώρα του φαγητού ως μια κοινή, οικογενειακή ώρα όπου όλα τα μέλη της οικογένειας περνούν χρόνο μαζί συζητώντας χωρίς άλλους περισπασμούς, όπως τηλέφωνα. Ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να συζητήσουν μαζί σας κατά τη διάρκεια του φαγητού και να μοιραστούν τις ανησυχίες και τα συναισθήματά τους.
  • Μάθετε στα παιδιά σας ότι το βάρος τους δεν σχετίζεται με την ομορφιά τους «είσαι όμορφος/όμορφη και σ’ αγαπώ ακριβώς όπως είσαι». Ωστόσο, συζητήστε μαζί τους πώς το φαγητό και το βάρος σχετίζεται με την υγεία τους. Μπορείτε να πείτε πράγματα όπως «Το σημαντικό είναι να είσαι υγιής. Χρειαζόμαστε τα θρεπτικά συστατικά που βρίσκονται στη διατροφή μας για να ψηλώσουμε, να είμαστε δυνατοί, να μπορούμε να _________ (χρησιμοποιείστε μια δραστηριότητα που αρέσει στο παιδί σας, π.χ. να χορέψουμε, τρέξουμε, τραγουδήσουμε κλπ.), να έχουμε γερά δόντια και κόκκαλα, λαμπερά μαλλιά και να έχουμε ενέργεια για να μπορούμε να κάνουμε όλα όσα μας κάνουν χαρούμενους».
  • Διαβάστε βιβλία στα παιδιά σας που εστιάζουν στην αποδοχή του σώματος, καθώς και στην προώθηση θετικών προτύπων για τα παιδιά που δεν σχετίζονται με το σώμα, π.χ. βιβλία για γυναίκες επιστήμονες.
  • Εμπλακείτε μαζί σε ευχάριστες δραστηριότητες που προωθούν την εκμάθηση της σωστής διατροφής. Για παράδειγμα, αφιερώστε χρόνο να μαγειρέψετε μαζί με τα παιδιά σας. Διαλέξτε μαζί τί θέλετε να μαγειρέψετε. Δείξτε τους όλα τα υλικά και, καθώς μαγειρεύετε, συζητήστε μαζί τους τα οφέλη του κάθε υλικού που χρησιμοποιείτε. Προσπαθήστε να κάνετε αυτή τη δραστηριότητα όσο πιο διασκεδαστική γίνεται, π.χ. χρησιμοποιήστε φαγητά που έχουν διαφορετικά χρώματα φτιάξτε παιδικά σχέδια μέσα από τα φαγητά, ακούστε μουσική και μην φοβηθείτε να αφεθείτε και ακόμη και να λερωθείτε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
  • Οργανώστε εκδρομές με τα παιδιά σας σε τοπικούς παραγωγούς και φάρμες. Αυτό είναι ένας πολύ διασκεδαστικός τρόπος να μάθουν τα παιδιά σας από πού προέρχονται διάφορες τροφές και πώς φτιάχνονται. Συχνά, τα παιδιά θα μπορούν να δουν και ζωάκια και να έρθουν σε επαφή με τη φύση.

Βοηθήστε λοιπόν τα παιδιά σας να αγαπούν και να δέχονται όχι μόνο το σώμα τους αλλά τον εαυτό τους ακριβώς όπως είναι!

Λίζα Μαυρομαρά, Ψυχολόγος (Γνωσιακή- Συμπεριφορική ψυχοθεραπεία CBT